ARAGON is geen streek om alleen maar als doorgangsroute te gebruiken, maar een gebied dat een uitgebreid bezoek waard is. Aragon heeft een geheel eigen, bijzondere en aantrekkelijke persoonlijkheid en biedt een gevarieerd landschap, een interessant cultureel erfgoed en talrijke toeristische attracties die zelfs de meest veeleisende reiziger volkomen tevreden zullen stellen. Een gebied waar de je nog de ruimte krijgt voor het ontdekken van contrasten en nuances zonder je een nummer te voelen. Aragon is een wereld vol verrassingen.
De provincie HUESCA is een contrastrijk gebied wat zich uitstrekt van het laaggelegen dal van de Ebro en Los monegros in het zuiden, vlak en droog, gewijd aan de graanteelt en de wijnbouw tot aan het noordelijke berggebied van de Pyreneeën en de Alto Aragon, waterrijk, waar de bevolking zich traditiegetrouw aan de veeteelt wijdde en de laatste tijd steeds meer aan het toerisme. Een zeer gevarieerd landschap waar ook nu nog volop sporen van verschillende culturen te vinden zijn en waar de volksbouwkunst verrassend goed bewaard is gebleven in een ongerepte natuur. Je zal hier prehistorische nederzettingen kunnen bezoeken naast dorpjes die reeds tientallen jaren verlaten zijn. Het grondgebied is onderverdeeld in drie streken: Pirineos – het hooggelegen deel van de bergen -, Somontano Pirenaico – aan de voet van de Pyreneeën – en Tierra Llana – de vlakte – die tesamen voor een geheel eigen identiteit zorgen. Een streng continentaal mediterraan klimaat, met extreme variaties tussen de seizoenen en de verschillende zones, verleent een bijzondere sfeer en karakteristieke natuur. In het noorden valt in de winter bijvoorbeeld veel regen en ruimschoots sneeuw in de hoger gelegen delen, terwijl in het zuiden de zomers zeer heet kunnen worden en regen een welkome remedie tegen de droogte vormt. De grote klimaat- en hoogteverschillen vormen de belangrijkste elementen die gezorgd hebben voor de grote diversiteit in de begroeiing van Huesca. De dichtstbegroeide en meest uitgestrekte bossen bevinden zich in de zone van de Pyreneeën, met uitzondering van de toppen waar voornamelijk rotsformaties te zien zijn. Anderzijds treft men in het zuiden open vlaktes aan met wijde horizonten, grotendeels begroeid met laag struikgewas, waar okertinten overheersen als gevolg van de grootschalige graanteelt. Deze verscheidenheid aan habitats heeft gezorgd voor een overvloedige en diverse fauna waaronder belangrijke dieren als de visarend, de sneeuwhoen en de auerhaan.
De vroegste geschiedenis van Aragon is terug te voeren naar de stad Huesca (81 km). De nederzettingen werden in de eerste eeuwen gekenmerkt door volkeren uit het stenen tijdperk, omgeven met legendes. De Iacetanen, die antropologisch gezien verwant waren aan de vroege Basken, woonden in het noorden, terwijl in het zuiden Ilergeten de oorspronkelijke bevolking vormden. De romanisering bereikte dit gebied nadat de Romeinen de Carthagers verslagen hadden en Huesca als zetel van hun regering aanwezen, waarna zij hier hun cultuur verbreidden. De hoofdstad, die toen Osca genoemd werd, veranderden zij in een waar referentiepunt in die tijd. Gedurende de Middeleeuwen speelde Huesca een fundamentele rol bij de erkenning van het Koninkrijk Aragon. Tijdens de verovering door de islamieten vond een tweedeling plaats van dit gebied in het tot de islam bekeerde zuiden en het berggebied in het noorden dat vluchtelingen tot een bolwerk van de onafhankelijkheid maakten. De talrijke schermutselingen hebben het landschap destijds verrijkt met vele kastelen en vestingen ter versterking van de wederzijdse strijdende partijen. Bij de herovering was een cruciale rol weggelegd voor koning Sancho Ramirez, die door middel van verdragen bereikte dat het Aragonees koninkrijk tot ver buiten de grenzen invloed heeft uitgeoefend. Hij werd opgevolgd door een aantal koningen die de grenzen van de Kroon van Aragon verlegden en de relevantie van het koninkrijk op Europees niveau vergrootten. Vervolgens vormde het huwelijk tussen Ferdinand II van Aragon met Isabella I van Castilië een historisch hoogtepunt. De verbintenis tussen het zogenoemde Katholieke Koningspaar verenigde de koninkrijken op het schiereiland, hoewel Huesca daardoor diens eersterangs positie binnen het rijk verloor. Maar zelfs iets meer op de achtergrond bleef Huesca geschiedenis schrijven met schitterende periodes zoals de 16de eeuwen tweehonderd jaar later met de komst van de Verlichting. Na de Onafhankelijkheidsoorlog en het verzet van de Aragonezen tegen de troepen van Napoleon volgden de regeringen van de Bourbons en de huidige provinciale indeling die uit 1833 dateert. De verbindingen met het buurland Frankrijk via de Pyreneeën en de industrialisatie kenmerkten de geschiedenis van Huesca gedurende de 20ste eeuw. De emigratiegolf na de burgeroorlog heeft diepe sporen achtergelaten in deze streek in de vorm van talrijke verlaten dorpen, vooral in de berggebieden. Ook tegenwoordig nog staat de schaarse bevolkingsdichtheid op het platteland in schril contrast met de concentratie van de bevolking in de belangrijkste steden van Aragon. Desalniettemin wordt Huesca tegenwoordig nog steeds beschouwd als een van de culturele bolwerken van de identiteit van het Iberisch Schiereiland en als een essentieel referentiepunt in de Spaanse geschiedenis, en bovendien als een van de provincies met de bekoorlijkste landschappen.
Het dal van BROTO wordt doorkruist door de Ararivier die ontspringt in de vallei van Bujaruelo, met aan de oever de hoofdplaats Broto (19 km). De parochiekerk heeft een van kantelen voorziene verdedigingstoren, alsmede een fraaie Romaanse voorgevel. De toren van het Casa del Valle is eeuwenlang in gebruik geweest als gevangenis. Linás de Broto (28 km) en Viu de Linás (28 km) zijn twee plaatsen waar bekoorlijke voorbeelden van de karakteristieke bouwkunst van de Alto Aragon te zien zijn, evenals in Buesa (20 km), met een Romaans Christusmonogram. Bij de ingang van de kerk van Asin vindt men een zogenaamde esconjuradera, een kleine kapel gebruikt als schuilplaats bij onweersbuien. In Oto (20 km) kan men genieten van een van de mooiste monumentale stadscentra, met herenhuizen zoals het Casa lorge met een middeleeuwse verdedigingstoren. De route van Oto naar Fiscal (6 km) loopt via de nauwe ravijnen van Forcos en Jánovas (9 km). Ook de wapenschilden op de huizen en de Romaanse gevel van de kerk van Jánovas zijn de moeite waard, evenals de parochiekerk. In Boltana (17 km) kan men de ruïne van het Romaanse kasteel bezoeken.
NATIONAAL PARK VAN ORDESA Y MONTE PERDIDO; Het dal van Ordesa is de drukst bezochte vallei van de Aragonese Pyreneeën, aangezien zich hier de hoofdingang tot het Nationaal Park van Ordesa y Monte Perdido bevindt. Het park omvat een spectaculair geologisch geheel, gevormd door de uit de ijstijd daterende dalen van Ordesa en Pineta, evenals de kloven van Anisclo en Escuain rond het bergmassief van Monte Perdido. Het is een Pyrenees bergecosysteem waar een bijzondere flora en fauna behouden zijn gebleven, waaronder beuken- en sparrenbossen, grove en berg dennen evenals een belangrijke hooggebergteflora. De fauna omvat emblematische dieren als de visarend, sneeuwhoen, auerhaan en koningsarend. In Torla (23 km)vindt men de toegangsweg naar de valleien van Ordesa en Bujaruelo. Het is een bekoorlijke plaats waar de traditioneel gebouwde huizen prachtig afsteken tegen de roodachtige bergwand van de Pena de Mondarruego. Via een weg met een indrukwekkend panorama bereikt men het smalle ravijn van Anisclo. Onderweg komt men langs Fanlo (28 km), een kleine plaats met adellijke huizen. In Nerin (35 km) is de karakteristieke Pyreneese bouwstijl goed behouden gebleven en in Vio kan men de Romaanse kerk met Lombardische elementen bewonderen.